دانستنی های گردشگری کازرون

 عبدالله فیروزی

● هدف این نوشته معرفی بخشي كوچك از قابليت ها و توانايي هاي فراموش شده اين منطقه از فارس در حوزه گردشگری است. تاریخ کهن این شهرستان، تنوع آب و هوایی، جغرافیایی و زیست محیطی همگی دست به دست هم داده تا گردشگران در تمام طول سال قادر باشند از جاذبه های دیدنی شهرستان کازرون بازدید نمایند.وجود سه نوع خاص از جاذبه های گردشگری( تاریخی-فرهنگی، طبیعی و زیارتی- مذهبی) و صنایع دستی غنی زمینه پیدایش بازار بزرگی جهت جذب گردشگران داخلی و خارجی را فراهم آورده که در صورت ارائه خدمات مناسب و به موقع شاهد رشد روزافزون ورود گردشگران در این شهرستان خواهیم بود. در ادامه به منظور آشنایی بیشتر و اطلاع از داشته  های گردشگری کازرون تعدادی را بسان مشت نمونه خروار به شما خوانندگان عزیز معرفی می نماییم.

● بزرگترین پيكرة سنگی ایران باستان

- بله، درست خوانده ايد بزرگترين پيكره سنگي ايران باستان. شايد براي اولين بار است اين عبارات را از نظر مي گذرانيد و حتماً بعد از كسب اطلاعات درباره اين اثر، بدون شك از مشتاقان بازديد از آن خواهيد شد. در فاصلة 23 كيلومتري غرب شهر فعلي كازرون و در مسير جاده كازرون به قائميه بعد از رسيدن به شهر تاريخي بیشاپور در فاصلة نزديك به 5 كيلومتري شمال شهر بيشاپور و همچنين طي نمودن تنگه زيباي چوگان در سمت چپ تنگه و در ارتفاع 800 متري از سطح زمين غاري طبيعي به نام شاپور قرار دارد. به محض ورود به غار كه اندازة دهانه آن نزديك به 30 20 مي باشد كمي جلوتر به پيكره اي سنگي با ارتفاع 7 متر و وزني تقريباً 30 تن مي رسيد كه از بزرگترين شاهكارهاي هنر مجسمه سازي ايران و جهان مي باشد. اين پيكره متعلق به شاپور اول ساساني دومين پادشاه امپراتوری مقتدر ساسانی است كه از يك ديوار سنگي آهكي يكپارچه كه در دهانه غار وجود داشته تراشيده شده است.

● از زيباترين جاذبه هاي طبيعي ايران

از ويژگي هاي بارز شهرستان كازرون طبيعت بكر و زيباي آن در طول سال مي باشد طوري كه به عنوان مثال شهر كازرون مركز شهرستان در طول تاريخ به شهر سبز نيز نامبرده شده است. يكي از زيباترين جاذبه هاي زيبايي گردشگري شهرستان كازرون نرگس زارهاي زيباي آن مي باشد. بهمن ماه فصل رويش نزديك به 65 هكتار گل نرگس در بخش هاي جره بالاده و قسمتي هايي از خشت و كنار تخته مي باشد. بيشتر اين نرگس زارها در روستاهاي جره و بلبلك از بخش جره و بالاده مي باشد. مي توان گفت با فرا رسيدن بهمن ماه سيل مشتاقان و دوستداران گل نرگس از نقاط دور و نزديك به اين منطقه سرازير مي شوند. نكته قابل توجه تعداد زياد عكاسان و فيلم سازان حرفه اي و غير حرفه اي مي باشد كه اين سوژه زيبا را از دست نمي دهند.

● از اولين شهرهاي ايران باستان با سند مكتوب شهرسازي

شهر بيشاپور در فاصله 23 كيلومتري غرب شهر فعلي كازرون از بزرگترين يادمان‌هاي بجا مانده از امپراتوري 400 ساله ساسانيان مي باشد كه به گواه تاريخ شهري است كه در دوران خود در رقابت با معروفترين شهرهاي هم عصر خود بوده است. بعضي از بناهاي اين شهر در نوع خود در تاريخ ايران داراي اهميتي خاص بوده است كه به نوعي باعث متمايز شدن آنها گرديده است كه در ادامه به معرفي دو نمونه آنها مي پردازيم.

بناي یادبود بيشاپور:

 نهایت هنرمندی ساسانیان را در برپايي بناي يادبود شهر بیشاپور مي توان به وضوح مشاهده نمود. بناي ياد بود بيشاپور دو ستون به ارتفاع 70/6 متر باشد كه بر روي يكي از دو ستون سند شهرسازي بيشاپور به خط پهلوي ساساني و اشكاني نقر شده است. درباره اين بنا مي توان گفت در واقع بيشاپور جز اولين شهرهاي ايران مي‌باشد كه داراي سند مكتوب شهرسازي است. بدين معني كه اين سند تاريخ ساخت اين شهر را بيشتر بر ما روشن مي نمايد.  

معبد زیبای آناهيتا:

امروزه خيلي از بازديدكنندگان مجموعه تاريخي بيشاپور به محض ورود به اين سايت همه در جستجوی معبد آناهیتا هستند. از سه معبد ناهيد به جا مانده در ايران، مي توان گفت معبد آناهيتای بيشاپور در اين بين داراي زيباترين چشم انداز مي باشد. گیرشمن فرانسوي در ابتداي حفاري هاي علمي بيشاپور اين بنا را آتشكده ناميده تا اينكه در سال 1347 ه ش به همت دكتر علي اكبر سرفراز اين مكان به طور كامل مورد حفاري قرار گرفت و مرمت هاي اساسي بر روي آن انجام گرفت و گردشگران امروزه با اولين نگاه مات و مبهوت و حيران از اين زيبايي وصف ناپذير مي شوند.

● تنگ چوگان: گنجينه اي از اسناد تاريخي ايرانيان

نزديك به 6 نقش برجسته، بله شايد باور نكنيد 6 نقش برجسته كه همگي از اسناد بزرگ تاريخي ايرانيان مي باشد در تنگه ايي زیبا- در شمال شهر تاريخي بيشاپور- به نام تنگ چوگان وجود دارد.

از این مجموع، 3 نقش برجسته اشاره به پیروزی های ایرانیان بر سرداران و امپراتوران رومي دارد. كه در نوع خود جالب مي باشد. اين موضوع در نقش رستم يك با و در داراب فارس نيز 1 بار آمده است كه در تنگ چوگان كازرون در قالب 3 نقش برجسته يادآوري شده است.

● بزرگترين كتيبه ساسانيان

- بخش جره و بالاده در شهرتسان كازرون از جمله مناطق تاريخي و طبيعي زيباي استان فارس است كه تواناييهاي باستان شناسي آن هنوز بكر و دست نخوره باقي مانده است. در اين بين محوطه تاريخي سرمشهد- كه اخيراً روستاي سرمشهد به عنوان روستاي هدف گردشگري در فارس انتخاب گرديده- سرشار از قابليت هاي تاريخي و فرهنگي مي باشد. در منتهي الیه روستاي سرمشهد - كه در فاصله 73 كيلومتري جنوب شرق شهر كازرون واقع گرديده -  نقش برجسته اي از بهرام دوم ساساني وجود دارد كه در بالاي آن بزرگترين كتيبه تاريخ ساسانيان یعنی کتیبه کرتیروجود دارد.

اين كتيبه (20/5  70/2 ) توسط موبد بزرگ ساساني «كرتير» نوشته شده است كه در برگيرنده مطالب سه كتيبه معروف نقش رستم، كعبه زرتشت و نقش رجب مي باشد. نقش برجستة بهرام دوم نيز به اندازه   5/4  2 متر مي باشد. در اين نقش برجسته بهرام را در حال كشتن يك شير- نماد شر و دشمن- مي توان ديد و در پشت سربهرام تصوير يك زن و شاهزاده ساساني حجاري شده است.

● بزرگترين درياچة آب شيرين فلات ايران

- هر چند اين روزها درياچة پريشان به واقع پريشان احوال است و بطور واقع از خشكسالي فراگير رنج مي برد اما در صورت داشتن فصل بارندگي مناسب در طول سال اين درياچه در اردیبهشت ماه بالاترین حجم آب را دارا مي باشد. اين اكوسيستم بي نظير كه در واقع با نام تالاب بين المللي در كنوانسيون رامسر به عنوان منطقه حفاظت شده ثبت گرديد در 12 كيلومتري جنوب شرق شهر كازرون و در مسير جادة كازرون به شيراز واقع گرديده است.

از نكات جالب دربارة اين مجموعه گردشگري مي توان به مشاهده و شناسايي 100 گونه از 502 نوع پرنده شناسايي شده در ايران در اين مكان نام برد.

فصل بهار زيباترين زمان براي از بازدید از چشم اندازهاي اين تالاب مي باشد.

● شهرستان كازرون بدون شك نگين بس گرانبها در سرزمين تاريخ و تمدن يعني فارس می درخشد.

انگیزه های سفر

(بررسی انگیزه های سفر با محوریت شهرستان کازرون)

همت محمدی مسئول میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری شهرستان کازرون

هر وقت که موضوع گردشگری مطرح می شود یکی از نخستین سوالاتی که در ذهن برنامه ریزان این صنعت، سیاستگزاران ، محققان و علاقه مندان شکل می گیرد که مردم چرا به سفر می روند؟ آنها چرا مقصد مشخصی را برای سفر خود انتخاب می کنند و انگیزه آنها از این انتخاب چیست ؟

به اجمال باید گفت که گردشگران به دلایلی همچون انگیزه های معنوی دستیابی به موفقیت و پرستیژ اجتماعی، رهایی از فشارهای زندگی روزمره و کسب تجربه و آموختن در خصوص فرهنگهای گوناگون سفر می کنند هرچند که ممکن است اینها همه انگیزه ها نباشد اما معمولا همه انگیزه ها را در این موارد می توان گنجاند .

از دیدگاه و مقاصد گردشگری مطالعه و بررسی انگیزه های مسافران از آن رو اهمیت دارد که به برنامه ریزان و سیاستگزاران آنها اطلاع می دهند که مقصد مطلوب کجاست و چه ویژگی هایی باید داشته باشد . بدین ترتیب مدیریت مقاصد گردشگری می تواند بازارهای هدف خود را با توجه به دانسته ها و امکانات سازماندهی نموده و منابع خود را به گونه ای مناسب جهت پاسخگویی به نیازهای بازار هدف تجهیز نماید . این تنها راه واقعی موفقیت در جلب رضایت مشتری و توسعه گردشگری در یک مقصد است . با نگاهی به وضعیت گردشگری کازرون می توان انگیزه های گردشگران ورودی به شهرستان را به دو دسته تقسیم بندی نمود : 1- انگیزه های فرهنگی 2- انگیزه های مذهبی

انگیزه های فرهنگی : تنوع اقوام و گروههای مختلف در کازرون « کرد ، لر ، ترک ، عرب و کازرونی » باعث تنوع فرهنگ ها و آداب و رسوم مختلف گردیده است . هرچند که وجوه مشترک همه این فرهنگ ها از وجوه افتراق آنها بیشتر است اما برخی ویژگی ها و آداب و سنتهای خاص نشان از تفاوتهای فرهنگی دارد . پیشینه تاریخی بلاد کازرون نیز یکی از داشته های فرهنگی و انگیزه ای مهم برای حضور گردشگران است . سابقه چندین هزار ساله تمدنی و آثار به جای مانده از تمدنهای ساسانی و اسلامی در جای جای این سرزمین سبب شده که نام کازرون در منابع و کتابهای تاریخی به عنوان شهر تاریخی یاد شود و انگیزه ای شود تا از سایر قسمتهای کشور گروهایی به مقصد دیدن این آثار تمدنی حرکت نمایند . بیشاپور ، نقش برجسته ها و مجسمه شاپور در غار خود به تنهایی معرف این دیار بوده اند و مقصد اکثر تورهای خارجی هستند .

انگیزه های مذهبی : بخش بسیار زیادی از گردشگران ورودی به این شهرستان را که - اکثرا ایرانی و از شهرهای مجاور کازرون هستند-  گردشگرانی تشکیل می دهند که با انگیزه های مذهبی به کازرون می آیند . کازرون به خاطر وجود آرامگاه پر خیر و برکت امامزاده سید حسین ( ع ) از موقعیت خوبی برخوردار است . موقعیت جغرافیایی استقرار بقعه این امامزاده ، اهمیت و جایگاه سید حسین ( ع ) در بین امامزادگان ایران باعث توجه ویژه به آن شده است . بنا بر روایتی ایشان نوه امام چهارم شیعیان بوده و در شرایط سیاسی خاص دوران سلجوقیان به این منطقه مهاجرت نموده است و در نهایت در این مکان که از شرایط خوبی هم برخوردار بوده  رحل اقامت افکنده است . وجود یکی از چشمه های معروف جنوب کشور در پایین دست آرامگاه ، باغستانهای وسیع و عبور جاده کازرون به ممسنی از کنار آن بستر مناسبی را برای حضور گردشگران غیر کازرونی فراهم نموده است .

تعدد بقاع متبرکه ائمه زادگان و بزرگان در این شهرستان علاوه بر اینکه نشان از ریشه دارا بودن مذهب در بین مردم دارد به جایگاه ویژه علم و عالم نیز اشاره می نماید . بسیاری از این بقعه ها متعلق به شخصیت های علمی و عرفای کازرون است که هرکدام شان و جایگاه ویژه ای در مکاتب علمی و عرفانی و تصوف ایران دارند .

اشخاصی مثل شیخ ابواسحاق کازرونی ، شیخ عبداله بلیانی ، شیخ امین الدین و علامه بزرگ جلال الدین دوانی هرکدام چراغ فروزانی در اندیشه های مذهبی و دینی ایران در فاصله بین قرنهای چهارم تا دهم هجری هستند .

اگرچه در ریشه یابی سلسله نسب برخی از این بزرگان هنوز اتفاق نظر کاملی حاصل نشده و برخی ابهام هایی نیز وجود دارد اما پیوند اعتقادی مردم با این بزرگان و آرامشی که از زیارت قبور هر کدام از اینها به افراد دست می دهد انها را در زمره اهداف گردشگری مذهبی قرار داده است .

به نظر می رسد رویکرد آینده با توجه به ابعاد دیگر گردشگری گسترش بیشتر یابد. زیرا نسل امروز و آینده خسته از کار و تلاش شبانه روزی و انگیزه های دیگر یعنی رهایی از فشارهای روزمره زندگی ، کسب نشاط و شادی طبیعت را انتخاب نموده و به دامان طبیعت و گردش در آن می پردازد.هرچند که امروز انگیزه های طبیعت گردی برای گردشگران ورودی به شهرستان جایگاهی نداشته و به این موضوع کمتر پرداخته می شود اما باید تصویر ذهنی برخی گردشگران را به داشته های این منطقه تغییر داد و این جاذبه را به دیگر جاذبه های مهم و قابل دید شهرستان افزود .

در بعد شهرستانی انگیزه های مردم کازرون را به ترتیب اولویت می توان اینگونه تقسیم نمود:

1-   انگیزه های مذهبی 2- انگیزه های کسب نشاط و شادی و رهایی از فشارهای روزمره زندگی 3- انگیزه های فرهنگی 4- کسب تجربه و تغییر در نوع زندگی

انگیزه های مذهبی اولین و مهمترین دلیل سفر در کازرون است . لذت زیارت امامزاده سید حسین (ع ) ، سید محمد کاشی ، میرعماد الدین و ... این قدر برای یک کازرونی زیاد است که به دفعات مختلف در طول هفته حتی بصورت یک بار هم شده خود را راهی این مناطق می کند . این موضوع با در نظر گرفتن شرایط جغرافیایی و وجود رودخانه شاپور و چشمه سراب اردشیر در کنار سید حسین (ع ) دوچندان می شود . انگیزه های روحی و روانی و لذت بردن از زیبایی های طبیعت باعث شده که در فصل زمستان و بهار به دلیل شرایط آب و هوایی مناطق بکر و طبیعی کازرون همچون تالاب بین المللی پریشان ، جنگل دشت برم ، جنگلهای پرپشت کوهمره و دوان جایگاه خانواده ها و دوستداران طبیعت باشد و این موضوع به خصوص در اواخر هفته و ایام تعطیل خود را نشان می دهد .

انگیزه های فرهنگی و بازدید از یادمانهای تاریخی در درجه سوم اهمیت برای مردم کازرون است بسیاری از مردم این شهرستان حتی برای یک بار از برخی از این یادمانها بازدید نموده اند ؛ این در حالی است که ممکن است به فاصله 2 کیلومتری شهر بیشاپور هفته ای یک بار از بقعه سید حسین (ع) زیارت نمایند .

با نگاهی به تغیییر در ترکیب جمعیتی کازرون به خصوص در شهر با آمار و ارقام موجود از حضور کازرونی ها در شهرهای مختلف ایران وخارج از کشور می توان فهمید که سفر با انگیزه کسب تجربه و تغییر در نوع زندگی در کازرون از گذشته های دور وجود داشته و همین موضوع باعث مهاجرت طیف وسیعی از نخبگان علمی ، اقتصادی و فرهنگی کازرون به جاهای دیگر شده است . بر اساس یک آمار غیر رسمی حدود یک میلیون دوانی در دنیا وجود دارد که این موضوع با توجه به جمعیت و شکل جغرافیایی روستای دوان جالب توجه است و یا حدود 280 هزار نفر کازرونی در شهرهای دیگر زندگی می کنند که اکثر افرادی هستند که با انگیزه تغییر در نوع زندگی و کسب تجربه های جدید از کازرون رفته اند . البته تغییر درست در مورد این انگیزه مهاجرت است که خود به خود واژه ای ناخوشایند است . مهاجرت همیشه ناشی از شرایط سخت و نامناسب زندگی است و فرد به دلایل مختلف به آن ناچار می شود .

گردشگری یک صنعت چند وجهی است و نیازمند برنامه ریزی دراز مدت . برای تقویت و توسعه صنعت گردشگری نیازمند یک برنامه با چشم اندار 25 ساله هستیم . برنامه ای که با آمدن و رفتن مدیران و تنوع سلیقه ها دچار تغییر نگردد .  این واقعیت غیر قابل انکار است که قابلیت ها و ظرفیت های گردشگری متنوع شهرستان کازرون - که اتفاقا کم هم نیستند - نیازمند سرمایه گذاری و پرداخت و پروراندن هستند تا بتوان عنوان جاذبه های گردشگری بر آنها نهاد . به قول یکی از اساتید گردشگری « صرف داشتن جاذبه ، یک منطقه را تبدیل به مقصد گردشگری نمی کند بلکه ساختن آن منطقه و برنامه ریزی برای تصویر سازی بر روی ذهن مخاطبان است که آن منطقه را تبدبل به یک قطب گردشگری می نماید. » سرمایه گذاری ها باید در تمام ابعاد یعنی زیر ساخت ها « شامل آب ، برق ، جاده دسترسی ، سرویس های بهداشتی » اقامتگاههای بسیاری از مناطق کازرون با وجود داشتن جاذبه های گردشگری به دلیل نداشتن زیرساختها، جاذبه گردشگری محسوب نمی شوند . زیرا امکان سفر تورهای مسافرتی و حضور مردم در آن مناطق فراهم نیست .

گردشگری دارای مباحث اقتصادی است و اصولا واژه صنعت که در ابتدای این عنوان می آید اهمیت آن را برای برنامه ریزان و سیاست گزاران مشخص می نماید . بسیاری از بخش های مدیریتی مهم شهرستان کازرون نسبت به این مقوله بی تفاوتند و شاید هم در برنامه دراز مدت خود این موضوع را نادیده گرفته اند و جا دارد که این بخش ها در برنامه های خود تجدید نظر نماید . بدون شک شهرداری ها ، کمیته برنامه ریزی شهرستان ، نیروی انتظامی و سازمانهای شبه دولتی و خصوصی در گردشگری نقش دارند  اما در بسیاری موارد هماهنگی شفاف در بین این نهادها برای توسعه گردشگری داخلی نداریم . منابع محدود مالی و پرداختن به کارهای روزمره مردم و نداشتن یک برنامه چشم انداز دراز مدت برای شهرستان از نقاط ضعف گردشگری شهرستان است .

تقسیم جاذبه های گردشگری بین حوزه وظایف ادارات مختلف ، اوقاف ، میراث فرهنگی ، محیط زیست و منابع طبیعی باعث شده که برنامه ریزی درستی نتوان انجام داد علاوه بر همه اینها کمبود نیروی متخصص و آموزش دیده در این حوزه شرایط نامناسبی را برای رقابت با شهرهای دیگر فراهم نموده و نگرانی از عقب ماندن از این صنعت و منافع اقتصادی حاصل از آن را برای دست اندرکاران تشدید شده است .

به  نیابت از اداره میراث فرهنگی و گردشگری اعلام می نمایم که دست صاحب نظران و اندیشمندان را در ارائه پیشنهاد برای بهبود وضعیت گردشگری می فشاریم و این نکته را نیز متذکر می شویم که سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری تنها متولی این صنعت نیست و این صنعت همانند سایر صنایع دیگر نیازمند همکاری و همدلی و حمایت مسئولین و مشارکت ادارات مختلف دیگر است . فراموش نکنیم گردشگری یک صنعت است و ساده ترین و ابتدایی ترین اقدامات برای فراهم کردن حضور گردشگران در شهرستان احداث زیرساخت ها در مجاورت جاذبه های گردشگری است ، موضوعی که به دلایل مختلف به فراموشی سپرده شده است .                 

 گردشگری فراتر از یک صنعت

همت محمدی مسئول میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری شهرستان کازرون

 پنجم مهر ماه مصادف است با روز جهانی جهانگردی و آغاز هفته گردشگری . ضمن گرامیداشت این هفته مطلب زیر را به عنوان یادداشتی کوچک تقدیم خوانندگان محترم می نمایم:

 امروزه گردشگری فراتر از یک صنعت ، به پدیده ای اجتماعی - اقتصادی در سطح جهانی تبدیل شده است. سالهاست که گردشگری به مثابه مقوله ای حیاتی در راستای تبدیل جهان به جامعه ای متحد و متمرکز فعالیت نموده است ، جامعه ای که آنرا دهکده جهانی می نمامیم . بر اساس تحقیقات ، در صورتی که گردشگری به گونه ای صحیح به کار گرفته و برنامه ریزی شود ، می تواند عامل ایجاد همبستگی و صلح و و مانع بروز جدایی گردد . صنعت گردشگری حقیقتا گستره ای جهانی یافته است به گونه ای که همه کشورهای شمال و جنوب در آن نقش دارند : خواه نقش بازارهای مولد گردشگر ، خواه مقاصد گردشگری یا هردو . این صنعت ثابت کرده است که دارای قدرت ترمیم پذیری بسیاری بوده ، در برابر تاثیرات حوادث اخیر نظیر بحران انرژی ، جنگ های منطقه ای ، بیماری ها ، حوادث یازدهم سپتامبر ، پایداری چشمگیری از خود نشان دهد .

 استناد به تاریخچه موفق گردشگری این اطمینان را بوجود می آورد که گردشگری همچنان باقی خواهد ماند. باید این واقعیت را پذیرفت که امروزه در همه جای جهان گردشگری به عنوان یک صنعت ، نهادینه و شناخته شده است . این صنعت با فراهم نمودن فرصت هایی برای استراحت ، تمدد روان ، کسب انرژی وجهت از سر گیری فعالیت های شغلی و اجتماعی ، باعث می شود انسانها در جان و تن خود احساس تازگی کنند . نقطه دیگری که از اهمیت همسانی برخوردار است اینکه در جهان کنونی که فاصله ها در آن هر روز کمتر می شود  گردشگری این فرصت را برای انسانها بوجود آورده است تا حین لذت از شگفتیهای طبیعی و انسان ساخت ، هم زمان بتواند در مورد یکدیگر بیاموزند و ضمن آشنایی با فرهنگ یکدیگر تفاوتهای یکدیگر را بهتر درک کنند . همه کشورهای دنیا چه توسعه یافته و چه در حال توسعه بنا به دلایلی به این صنعت توجه می کنند که در این بین کسب منافع اقتصادی از مهمترین دلایل است .

گردشگری به عنوان یک صنعت خدماتی طیف گسترده ای از مشاغل را ایجاد می کند ، به عنوان یک تجارت چند وجهی فعالیت های متنوع اقتصادی را راه می اندازد ، و به عنوان محصول مورد نیاز گردشگران ، مولد درآمد ارزی می گردد . در مناطق مختلف جهان ، از جمله اروپا ، کشورهایی مانند فرانسه و اسپانیا از لحاظ اقتصادی به این صنعت متکی اند . حتی قدرت های بزرگ اقتصادی در حال ظهور مثل چین نیز عزم خود را جزم کرده تا در این صنعت سرمایه گزاری کنند . ضرورت توجه به گردشگری و لزوم مشارکت در این صنعت موجب شکل گیری چنان روند جهانی شده است که همه کشورها را در برگرفته است . حتی کشوری مانند عربستان سعودی که دارای ذخایر غنی نفت است ، در تلاش است که این صنعت را ، صنعت اول خود نماید. آمارهای سال 2011 میلادی نشان داده که عربستان سعودی از محل گردشگری مذهبی حدود 40 میلیارد دلار ارز نصیب خود کرده است . ایران کشوری که در ادبیات گردشگری جهان به عنوان پرشیا شناخته شده و همه جهانیان مایل به دیدن آن هستند ، جایگاه منحصر به فردی در گردشگری دنیا دارد. گنجینه های فرهنگی ، اجتماعی آن که از طریق نمادهای گردشگری شهرهایی نظیر اصفهان و شیراز و سایر شهرها به جهانیان معرفی شده اند ، در واقع جاذبه هایی در سطح جهانی اند . تنوع طبیعی این سرزمین از کویر پهن جنوب گرفته تا جنگل های سر سبز انبوه دریای خزر ، گردشگران دور و نزدیک را به دیدن این سرزمین دعوت و جذب می نماید . از این رو ایران نیز باید مانند سایر کشورهای جهان مشخص کند که چرا و تا چه میزان مایل به مشارکت در این صنعت است؟. گونه های مختلفی از صنعت گردشگری برای انتخاب وجود دارد . به اعتقاد ما با توجه به شرایط خاص فرهنگی و اعتقادی ایران بهترین نوع از این صنعت، گردشگری مذهبی و فرهنگی است . در این جهان آنچه غیر قابل انکار است این است که این صنعت نیز مانند سایر صنایع به موازات منافع ، هزینه هایی نیز دربر دارد و مدیران ارشد دولتی باید به شکلی برنامه ریزی نمایند که گزینه مناسب و سازگار با واقعیات سیاسی ، جغرافیایی خاص کشور را برگزینند و توسعه دهند .

 این یک واقعیت است که کشور ما در راه اتخاد نوعی رویکرد و نگرش آگاهانه به چرایی ، چگونگی مکان و زمان توسعه مناسب و پایدار صنعت گردشگری است، صنعتی که می تواند ایران را در نیل به توسعه اهداف محلی ، منطقه ای و ملی خود یاری دهد. با نگاهی به وضعیت گردشگری موجود در کشور متوجه می شویم که این صنعت به دلایل متعدد نتوانسته جایگاه خود را در میان صنایع دیگر بدست آورد. فارس به عنوان شیرازه فرهنگ و تمدن ایران زمین با دارا بودن ظرفیت های خوب تاریخی و طبیعی و گونه های خاص فرهنگ مردم و مهم تر از همه این ها مهمان نوازی می تواند قطب گردشگری کشور باشد اما به دلایلی این مهم محقق نشده است. سیاست های اعمال شده در زمینه کشاورزی و تمرکز کلیه فعالیت ها در این چارچوب فارس را علی رغم اینهمه فرصت به استانی تک قطبی تبدیل نموده است.

در شهرستان کازرون بسترهای لازم برای توسعه این صنعت فراهم است و زمینه های سرمایه گذاری نیز آماده است . وجود چهار منطقه نمونه گردشگری ،بازارچه صنایع دستی ،اماکن تاریخی با قابلیت تغییر کاربری ،مجموعه های خدماتی -رفاهی،مجموعه های گردشگری،سفره خانه های سنتی،موزه های خصوصی و...همه نشان از آمادگی شهرستان برای سرمایه گذاری دارند.اما این صنعت در کازرون به همان دردی مبتلاست که درکل کشور وبه خصوص استان فارس عمومیت دارد. عدم گرایش سرمایه گذاران به حضور در این عرصه به دلیل نامشخص بودن سیاست های این صنعت ودر اولویت نبودن آن باعث شده ما در این عرصه عقب بمانیم. باتمام این احوال تبلیغات به عنوان برگ برنده وچاره مشکل بسیاری از صنایع وازجمله صنعت گردشگری نادیده گرفته شده است. تاکنون اطلاع رسانی خوبی درخصوص توانمندی های شهرستان در زمینه صنعت گردشگری صورت نگرفته و واقدامات صورت گرفته ناکافی است.متاسفانه بسیاری از افراد نسبت به سرمایه گذاری در این بخش اظهار تمایل می کنند اما تبلیغات سوء ووضعیت پرفراز ونشیب این صنعت در کشور ومشکلات سرمایه گذاران در این حوزه آنها را از ادامه راه منصرف می نماید. مشکل سرمایه گذاری در صنعت گردشگری کازرون ریسک پذیری آن است.باتوجه به روحیه وشم بالای اقتصادی مردم این بلاد طبیعی است سرمایه گذاری در مشاغل خدماتی با بازده سرمایه وسود در کوتاه ترین زمان ممکن با استقبال بیشتری مواجه  گردد. این درحالی است که صنعت گردشگری صنعتی است که سرمایه گذاری در آن در دراز مدت منجر به سود خواهد شد. به عنوان مثال احداث یک هتل را درنظر بگیرید که میزان هزینه ای که برای ساخت یک هتل سه ستاره با تعداد 50اتاق باید پیش بینی شود حدود 5میلیارد تومان است که درکوتاه مدت امکان بازگشت سرمایه نیست. پروژه های سنگین صنعت گردشگری اکثرا بعد از 5سال به سود دهی می رسند اما درمورد پروژه های کوچک این زمان کمتر خواهد بود.

با تمام این احوال ظرفیت های خوب گردشگری شهرستان به دلیل عدم استقبال سرمایه گذاران بومی به حال خود رها شده اند وسرمایه گذاران غیربومی نیز تاکنون وعلی رغم اطلاع رسانی های گوناگون اقبالی نشان نداده اند . به نظر می رسد باتوجه به وجود بقاع متبرکه وبه ویژه امامزاده سید حسین (س)واقبال عمومی مردم به این مکان مقدس توجه سرمایه گذاران را به این بخش معطوف نماییم . همکاران ومتولیان اداره اوقاف وامور خیریه بدون شک اهمیت این موضوع را درک نموده وبرنامه های جامعی را مد نظر دارنداما باتوجه به آزادی عمل سازمان میراث فرهنگی ووظایف خطیر آن در توسعه زیرساخت های گردشگری پیشنهاد می گردد اجازه ورود بخش خصوصی در این محدوده صادر گرددویا به صورت مشارکتی فعالیت های زیرساختی در این منطقه آغاز گردد.سازمان میراث فرهنگی برای تمام پروژه های صنعت گردشگری وسرم

هشتاد سال زندگی با بیشاپور

همت محمدی مسئول میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری شهرستان کازرون

 24شهریورماه سالروز ثبت شهر تاریخی بیشاپور در فهرست آثار ملی ایران است.دیرزمانی است که عده ای فرهیخته تلاش نمودند تا با ثبت ارزش های فرهنگی،هنری میراث گذشته آنها را در یاد ها و کتاب ها زنده نگهدارند.ضمن گرامیداشت هشتادمین سالروز ثبت بیشاپور در فهرست ملی ایران مطلب زیر تقدیم می گردد:

 ایرانیان یکی از قدیمی ترین تمدن های بشری را پایه گزاری نمودند . اولین دولت رسمی آریایی در ایران در حدود 2750 سال قبل در شمال غرب کشور به نام ماد بنا گذاشته شد . از آن پس تاریخ این سرزمین شاهد دولت ها و امپراطوری های بزرگی بوده است که در زمان خود همچون یک ابر قدرت جهانی عمل می کرده اند . امپراطوری های بزرگ هخامنشی ، اشکانی و ساسانی بیش از 1000 سال بر منطقه وسیعی از جهان توسعه یافته آن زمان فرمان می راندند ؛ آنها از درون این فلات برخاسته بودند . استمرار تاریخی و عظمت امپراطوری  های مذکور در پیدایش ، تثبیت و قوم یابی عناصر فرهنگی ، تمدنی و تکنولوژیک موثر بوده است و مجموعه منابع غنی و استواری را در زمینه های معماری ، موسیقی ، هنر ، تاسیسات ، شهرسازی ، کشورداری و سیاست ، جنگ و دفاع ، کشاورزی ، صنعت ، معدن و دانشهای مختلف دیگر به جای گذاشت ؛ به گونه ای که در دوره های بعد فرهنگ های مهاجمی چون یونانی ، عرب ، ترک و مغول پس از مدت کوتاهی در آن استحاله و ناپدید شدند. فرهنگ غنی ایرانی بر فرهنگ مهاجمان غالب شد و بنای آن مستحکمتر گردید .

تاریخ این سرزمین کهن همیشه با فراز و فرود همراه بوده و حافظه ملت ایران دوره های شکست و ناکامی را نیز به خاطر دارد ولی ایرانیان از این استعداد و توانایی برخوردار بوده اند که پس از شکست و ناکامی خود را بازیابند و برای اعاده موقعیت برجسته گذشته تلاش کنند . بنابراین به اتکای تجارب تاریخی و تکرار پی در پی دوره های پیروزی و شکست ، می توان امیدوار بود که ملت ایران به بازسازی اقتدار گذشته خود کمر همت ببندد و دوران شکوهمند عزت و شوکت ایران را تجدید کند .

شهرستان کازرون بخشی از سرزمین مادری ایران عصر ساسانی است . سرزمینی که به دلیل خیزش اجداد ساسانی از آن از قداست و اهمیت ویژه ای برخوردار بوده  و شهر بیشاپورش مرکز یکی از ولایت های مهم فارس یعنی ولایت شاپور خوره است. محدوده جغرافیایی این ولایت از شرق به ولایت اردشیر خوره (فیروزآباد ) ، از غرب به بهبهان ، از شمال به سپیدان امروزی و از جنوب به سواحل و جزایر خلیج فارس وصل می شده است . شهر بیشاپور به گواهی تاریخ اوج شکوفایی خود را بین قرنهای سوم تا هفتم میلادی تجربه نموده است و پس از یورش تازیان نیز همچنان پابرجا مانده و تاثیر خود را بر سایر شهرهای ایران عصر آل بویه بجای گذاشته است . بیشاپور نقطه اوج و تلاقی اندیشه های ناب شهر سازی ساسانی است و در بخش های مختلف این شهر نبوغ هنر شهرسازی ، معماری ، بناهای باشکوه ، سنگ تراشی و افکار ابتکاری را می توان شاهد بود و کاوشهای انجام گرفته در طی هفتاد سال اخیر تنها بخشی از این میراث کهن را به نسل امروز نمایانده و هنوز راه درازی در پیش داریم.

ابتکار و اندیشه ساسانی در خلق شهری بر بنیاد شهرهای رومی در دشت چوگان و با استفاده از نیروی کار ارزان بردگان و اسرای رومی نقطه عطف تاریخ شهر سازی دوران ساسانی است . بدون شک ارتباط عمیقی بین اندیشه های شاه ساسانی ، تحولات سیاسی و ساخت شهرها بوده است. بیشاپور یکی از شهرهایی است که پس از پیروزی های درخشان شاپور اول ساسانی بر امپراطوران رومی در فاصله سالهای 262  تا 300 میلادی  ساخته شده است و معمار بزرگ شهر این روایت را بر یکی از ستونهای یادبود بیشاپور به یادگار نگاشته است. فهم عمیق تاثیرگذاری شهر سازی بیشاپور بر روند شهر سازی و معماری قرنهای بعد و بخصوص عصر اسلامی نیازمند انجام مطالعات گسترده ای است که بخش هایی از آن در هفتاد سال گذشته به انجام رسیده و بی نهایت آن باقیمانده است.

یکی از اصلی ترین منابعی که می تواند بازگشت ما را به خویشتن خویش محقق سازد میراث فرهنگی جامعه است و آثار بجای مانده از بیشاپور در کازرون به عنوان بخشی از میراث فرهنگی این مرز وبوم مهمترین هویت دهنده این بلاد است. در طول سالهای آغازین انقلاب اسلامی با وجود توجه ویژه به میراث غیر ملموس به میراث فرهنگی ملموس کمتر بها داده شد  و این را برخی تاوان استفاده ناروای رژیم پهلوی از میراث گذشته دانسته اند . در کازرون تلاش های خوب آیت الله ایمانی ( امام جمعه و مسئول کمیته انقلاب  ) در سالهای آغازین انقلاب برگ زرینی در صیانت از شهر بیشاپور قلمداد می شود و تاریخ این را حفظ نموده است. ما بر این باوریم که در سالهای گذشته ارائه تصویری واژگون از ارزشهای میراث فرهنگی بزرگترین لطمه را به این مجموعه وارد نموده است و هرگونه توجه به این بخش با تغییر نگاه حاکمیتی باید همراه باشد . امروزه به مدد اندیشه های اقتصادی، دولت ها  راههای توسعه اقتصادی را تجربه می کنند . در طی قرن بیستم رشد و توسعه یکی از صنایع جدید به نام صنعت توریسم برای بسیاری از کشورهای جهان از اهمیت ویژه ای برخوردار شد . در کشور ما که سابقه چندین هزار ساله ای را یدک می کشد توریسم نتوانسته جایگاه واقعی خود را پیدا نمایند و این امر مستلزم تغییر رویکرد و نگاه به این صنعت نوپا ست . ظرفیت های خوب تاریخی کازرون بخصوص مجموعه تاریخی بیشاپور بدون شک می تواند زمینه ساز تقویت و شروع این صنعت در شهرستان ما باشد اما این مهم تاکنون به دلایل متعدد اجرایی نشده است . ضعف صنعت گردشگری در کازرون برخلاف نظر کارشناسان غیرمتخصص، معلول ندانستن زیرساخت و یا مدیریت ضعیف نیست بلکه معلول عوامل متعددی است که گریبان گردشگری ملی را گرفته است. واقعیت این است که در کشور ما علی رغم برنامه های توسعه اقتصادی 5 ساله و چشم انداز 20 ساله بسیاری از اهداف صنعت گردشگری محقق نشده و توسعه در این بخش با رشد خیلی کمی مواجه بوده است واین بحث قبلا در مطبوعات وبه صورت تخصصی مورد بحث قرار گرفته است.

جشم انداز آینده برای مجموعه جهانی بیشاپور با نگاه ورویکرد اخیر مسئولین شهرستانی درخشان است. پیگیری های مداوم مسئولین شهرستان وانتظارات به حق مردم  کازرون برای ورود این مجموعه به فهرست میراث جهانی عزم دستندرکاران میراث فرهنگی را برای ایجاد زمینه های ورود به این عرصه فراهم نموده است. در تمام جلساتی که بین امام جمعه شهر کازرون، نماینده وفرماندار محترم شهرستان با مسئولین میراث فرهنگی استان وکشور برگزار شده لزوم توجه ویژه وتلاش برای ثبت جهانی اثر مد نظر بود است. برای تحقق این هدف پیش زمینه هایی وجود دارد که تهیه پرونده بیشاپور یکی از آنهاست واین موضوع تا اندازه ای محقق شده است. اما بخش عمده پیش زمینه ها لزوم احترام به قوانین ،ضوابط ومقررات حاکم بریک اثر جهانی است موضوعی که دغدغه تمام کارکنان میراث فرهنگی است و رعایت آن فرهنگی سازی می خواهد. تلاشی که باید در این عرصه صورت پذیرد همراهی اقشار مختلف مردم ومسئولین با این مجموعه جهانی است به خصوص اهل قلم که با توجه ویژه به این مجموعه نگاه ها را متوجه آن سازند.

بنام یزدان پاک

سخن آغازین

انچه که دربرسی میراث فرهنگی ایران غیر قابل انکار به نظرمی رسد پیوند زنگی روزانه مردم با آثارباقیمانده ازگذشته است.پراکندگی تمدن های فلات ایران از هزاره های پنجم وششم قبل از میلاد تاکنون وآثار بجای مانده از این تمدنها گواه آنست که مردم ایران در تماس مستقیم با این اثار بوده وبا ان زندگی نموده اند . شواهد موجود نشان می دهد که مردم ایران به توانایی ارتباطی آثار تاریخی توجه داشته وازآن برای رسانیدن پیام خود به نسلهای آینده به صورت آگاهانه سودجستنه اند .حجاری های موجود برکوهها  کتببه های متعدد پادشاهان ایران همگی نشان دهنده اهداف سازندگان آنها از رساندن پیامي مهم بوده است .در مجموع می توان گفت .1-ایرانیان نسبت به بر قراری ارتباط با طول تاریخ حساس بوده  وانتظاری بیش از صرف عملکرد از آثار داشته اند 2- به توانایی اثار تاریخی در انجام چنین رسالتی ایمان داشتند. لوحه های طلایی ونقره ای کشف شده در کاخ آپادانا ی  تخت جمشید وشوش  که به عنوان سنگ یاد بود شروع بنا درنظرگرفته شده اند خصوصا توضیحاتی که در متن لوح آمده وسه زبانه بودن آن ، همه نشان دهنده این موضوع است که ایرانی درصدد برقراری ارتباط با آیندگان وذکر حوادث واقدامات خود از2500سال قبل بوده است.  تعدد لوحه ها ، کتیبه ها واندرز نامه ها ی پادشاهان تاریخ ایران همچنین آثار مرمت وبازسازی برخی از بناها ی تاریخی بیانگر این مطلب است که سلسله های حاکم بر ایران دریافت کافی راجع به نقش آثار تاریخی  در انتقال ارزشهای فرهنگی به آینده داشته اند و همین دریافت موجب جلوگیری از تخریب آثار نزد ایشان بوده است و داریوش اول هخامنشی در 530قبل ازمیلاد  در کتیبه بیستون این جمله را که درحقیقت آرزو وشاید اولین فرمان همه گیر برای عدم تخریب آثار است ذکرمی نماید:"ای که در آینده این پیکر بینی آن رادر میفکن ،اگر تا توانی نگاهش داری یزدان تو رادوست باد وزندگی  دراز دهاد". همچینین استرابون نقل می کند که هنگام مواجهه اسکندرمقدونی با مقبره کورش در پاسارگاد این جمله را دیده که بر درب مقبره حک شده بود "ای رهگذر براین مشتی خاک حسد مبر. من کورش هستم من شاهنشاهی رابه پارس ها دادم وبر آسیا حکومت کردم . پس به گور من چشم طمع نینداز".   این سالها را می توان به جرات دوره ای خاص برای میراث فرهنگی در ایران دانست . در این دوره به دلایل مختلف میراث فرهنگی  مورد توجه واقع شده  ودر صورت شناخت  وبهره برداری صحیح از این زمینه ها می توان آینده ای روشن را متصور بود. انقلاب اسلامی به عنوان یک تحول و انقلاب فرهنگی یکی از اهدافش نفی تسلط فرهنگی شرق وغرب واحیاهویت ملی واسلامی ایرانیان است. بدون شک مناسبترین راه برای باز یابی این هویت بازگشت و شناخت میراث فرهنگی ارزشمند این مرزو بوم است . با تجزیه شوروی سابق واستقلال جمهوری های  این کشور برخی از این مناطق که دارای میراث فرهنگی مشترک با ایران بودند در صدد کسب هویت ملی بر آمدند و این موضوع بسیار مهمی در میراث فرهنگی ایران است. گر چه جنگ و خسارتهای ناشی از ان برای میراث فرهنگی این مملکت زیان بار بود وسالها ی پس از جنگ  نیز همه همت دولتمردان معطوف به بازسازی مناطق جنگ زده شد اما قابلیتهای میراث فرهنگی  به نسبت نفت برهیچ یک از دولتمردان پوشیده نبود ه و نیست. مشکل امروز در نوع نگاه به این مقوله به عنوان یک توانمندی  بالقوه است. به نظر می رسد هنوز ارزش یابی کاملی از تاثیر میراث فرهنگی بر اقتصاد ملی در نزد دولتمردان بوجود نیامده است که امیدواریم این مو ضو ع در آیند ای نه چندان دور محقق گردد.

امروزه  وسایل ارتباط جمعی یکی ازبهترین ابزارهای انتقال فرهنگ به شمار میروند تا جایی که برخی از این ابزارها     وسیله ای برای تحمیل فرهنگ  برخی کشورها بر دیگران شده است. میراث فرهنگی هرملتی نیز زیربنای فرهنگ آن ملت است وفرهنگ ریشه درمیراث فرهنگی هر قوم دارد. استفاده ازابزار اینترنت بعنوان یکی ازوسایل ارتباط جمعی وشاید جهانشمول ترین آنها ما را بر آن داشت که با یک وقفه طولانی درصدد معرفی میراث فرهنگی شهرستان کازرون از طریق اینترنت  بیفتیم. امید می رود که این پايگاه اطلاع رساني مورد استفاده کلیه علاقمندان ، فرهنگ دوستان، دانشجویان وهمه کسانی که به هویت ملی خود عشق می ورزند قرارگیرد . در پایان از کلیه خوانندگان وهمراهان صمیمی می خواهم که با راهنما یی ها ونظرات کارشناسی خود مارا درساما ندهی هرچه بهتراین پايگاه یاری  دهند . منتظرنظرات خوب کلیه دوستان هستیم.

همت محمدي

مسئول ميراث فرهنگي ،صنايع دستي و گردشگري شهرستان كازرون